ФИНАНСИСКА НЕЗАВИСНОСТ НА ЕВРОПА: Дигиталното евро доби „зелено светло“ – крај на доминацијата на Виза и Мастеркард?

Европската Унија направи решителен чекор кон воведување на сопствена дигитална валута. Комитетот за економски прашања на Европскиот парламент даде поддршка за проектот „дигитално евро“, кој има потенцијал темелно да го реформира платниот промет во еврозоната и драстично да ја намали зависноста од американските финансиски гиганти.

Зад иницијативата за дигитално евро не стои само желбата за технолошка модернизација, туку и стратешка потреба за зајакнување на европскиот суверенитет. Во моментов, американските компании „Виза“ и „Мастеркард“ контролираат дури 61 отсто од картичните плаќања во еврозоната и речиси сите меѓународни трансакции. Со дигиталното евро, Брисел сака да создаде европска алтернатива отпорна на глобални геополитички потреси.

Како ќе функционира дигиталното евро?

Дигиталното евро ќе биде електронски паричник гарантиран директно од Европската централна банка (ЕЦБ). За разлика од криптовалутите, тоа ќе претставува официјално законско средство за плаќање, целосно поддржано од централните власти. Неговата намена не е да ги замени готовината или банкарските сметки, туку да понуди дополнителен, бесплатен начин за плаќање преку интернет или во физички продавници.

Основните карактеристики на системот предвидуваат:

• Бесплатни услуги за граѓаните: Основните трансакции ќе бидат без надомест.
• Пониски трошоци за трговците: Провизиите ќе бидат поконкурентни од сегашните картични системи.
• Ограничување на износите: Со цел да се заштити стабилноста на комерцијалните банки, ќе постои лимит на средствата што едно лице може да ги чува во дигитален паричник (веројатно околу 3.000 евра).

Глобална трка за дигитални валути

Додека Европа планира пилот-проект за следната година и официјален старт во 2029 година, остатокот од светот веќе е во напредна фаза. Кина одамна го тестира дигиталниот јуан, Русија најави оперативна дигитална рубља за 2026 година, а Индија и Бразил веќе спроведуваат успешни тестови.

Интересно е што САД, под администрацијата на Доналд Трамп, имаат поинаков пристап – плановите за дигитален долар се во прекин, а фокусот е ставен на поддршка на приватни „стабилни“ криптовалути (stablecoins).

Предизвици и трошоци

Воспоставувањето на овој револуционерен систем ќе чини меѓу четири и шест милијарди евра во период од четири години. Еден од најголемите предизвици во преговорите, кои треба да завршат до крајот на годинава, е како ќе се компензираат комерцијалните банки за нивната улога во дистрибуцијата на дигиталното евро, со оглед на тоа што валутата нема да носи камата и нема директно да им конкурира на класичните депозити.

За Европската Унија, дигиталното евро е повеќе од обичен софтвер – тоа е стратешки штит со кој Европа планира самостојно да ја контролира својата финансиска иднина во сè понеизвесниот светски економски поредок.