ДИПЛОМАТСКА ДРАМА ВО ШВАЈЦАРИЈА: Венс на итни разговори во сенка на нови воени удари и блокади во Ормутскиот Теснец
Американскиот потпретседател Џеј Ди Венс пристигна во Швајцарија на клучни преговори со иранската делегација, во обид да се спаси привременото примирје кое е на раб на колапс. Додека дипломатите се обидуваат да најдат заеднички јазик, ескалацијата на воените дејствија во Либан и заканите за затворање на најважната светска рута за нафта повторно го доведоа регионот до точка на вриење.
Американската делегација, во чиј состав се и Џаред Кушнер и специјалниот пратеник Стив Виткоф, се соочува со тешка задача – да го одржи во живот договорот во 14 точки со Иран. Од другата страна, иранската делегација предводена од Мохамед Багер Галибаф веќе постави ултиматум: нема напредок во преговорите сè додека не престанат израелските напади во Либан. Како медијатори во овој процес се вклучени високи воени и политички претставници од Пакистан.
Либан и Ормутскиот Теснец: Клучни точки на конфликтот
Иако нуклеарната програма на Иран е долгорочната цел на разговорите, тековната ескалација во Либан целосно ја смени агендата. Техеран ги обвинува САД за кршење на договорот, тврдејќи дека не била спроведена првата точка – итен прекин на сите воени операции. Како одговор, Иранската револуционерна гарда (IRGC) најави повторно затворање на Ормутскиот Теснец, стратешки премин низ кој минува петтина од светската нафта.
Од друга страна, Централната команда на САД (CENTCOM) ги отфрли овие тврдења како неосновани. Според нивните податоци, само во саботата низ теснецот поминале 55 бродови со над 17 милиони барели нафта, а Вашингтон е дециден дека нема да дозволи блокада на слободната пловидба.
Крваво примирје и израелскиот став
И покрај прогласеното примирје, состојбата во Либан е далеку од мирна. Само во саботата, израелските воздушни напади однесоа најмалку 47 жртви, додека израелските одбранбени сили (IDF) потврдија дека погодиле 80 цели на Хезболах.
Официјален Тел Авив јасно стави до знаење дека не се смета за страна во договорот меѓу САД и Иран. Премиерот Бенјамин Нетанјаху и наложи на армијата да прекине со огнот, но истовремено нареди војските да останат на окупираните позиции во Либан за да реагираат на секоја потенцијална закана. Оваа позиција на Израел дополнително ја комплицира мисијата на Венс во Швајцарија.
Економски притисок и нуклеарна неизвесност
Американскиот претседател Доналд Трамп веќе предупреди дека доколку преговорите во Швајцарија не вродат со плод, САД ќе воведат специјални такси за бродскиот сообраќај низ спорниот регион.
„Американците најдобро го разбираат јазикот на економијата. Ако договорот остане само на хартија, протокот на енергија ќе престане“, порача Мохамед Мокбер, советник на иранскиот врховен лидер.
Доколку преговарачите во Швајцарија успеат да ги смират тензиите околу Либан, следната фаза би требало да биде нуклеарната програма на Иран. Сепак, со оглед на хаосот на терен, конечниот договор во рок од 60 дена изгледа како амбициозна цел која зависи од крвта на боиштата во Либан.