АЛАРМАНТНИ ПОДАТОЦИ ЗА ВОДНИТЕ РЕСУРСИ: Македонија пречистува само 20% од отпадните води
Додека светот се соочува со сè поизразена водна криза, најновите податоци на Државниот завод за статистика (ДЗС) откриваат загрижувачка слика за Македонија. Во текот на 2025 година, државата испуштила огромни 3.046 милиони кубни метри отпадна вода, но низ процесот на пречистување поминале само скромни 629 милиони кубни метри, односно само 20,6 отсто.
Ова значи дека речиси 80% од употребената вода се враќа во природата без соодветен третман, што претставува директна закана за реките, езерата и целокупниот екосистем.
Енергетиката – најголем потрошувач и најголем загадувач
Статистиката покажува дека секторот за снабдување со електрична енергија, гас и пареа е доминантен корисник на водните ресурси, зафаќајќи дури 99% од вкупните количини. Овој сектор во 2025 година користел 3.033 милиони кубни метри вода, но истата дејност е и најголем извор на отпадни води. Иако овој сектор испуштил над 3 милијарди кубни метри, пречистени се само 624 милиони.
Кај останатите индустрии состојбата е уште понерационална. Преработувачката индустрија испуштила 14 милиони кубни метри вода, од кои третирани се само 2 милиони, додека во земјоделството и градежништвото не е регистрирано речиси никакво пречистување на отпадните води.
Водата како „новата нафта“ на 21 век
Овие бројки доаѓаат во време кога водата престанува да биде само еколошко прашање и станува клучен фактор за националната безбедност и економската стабилност. Глобалните проценки се дека до 2030 година побарувачката за свежа вода ќе ја надмине понудата за 40%.
Ако во минатиот век геополитиката ја диктираше нафтата, во овој век тоа го прави водата. Климатските промени, придружени со екстремни суши и поплави, веќе ги менуваат економските текови. Современата дигитална економија и вештачката интелигенција бараат огромни количини вода за ладење на серверите и производство на чипови, додека земјоделството останува најголем глобален потрошувач, што секоја водна криза ја претвора во криза за храна.
Нема замена за водата: Македонија мора да инвестира во инфраструктура
Македонија се соочува со парадокс – во 2025 година зафатила за 11,3 отсто помалку вода во однос на претходната година, но капацитетите за нејзино пречистување остануваат минимални. Експертите предупредуваат дека водата повеќе не смее да се третира како ресурс без крај.
Ниското ниво на пречистување отвора сериозни прашања за одговорноста на индустриските гиганти, но и за државните инвестиции во пречистителни станици. Без итни мерки и технолошка трансформација во управувањето со водните ресурси, земјата ризикува долгорочно загадување на подземните и површинските води, што ќе има фатални последици по јавното здравје и економијата.