РКЕ крои нови правила за струјата: Се анализира воведување евтина тарифа и во сабота, се менува моделот на блок-тарифи

Регулаторната комисија за енергетика (РКЕ) прави сеопфатна ревизија на постојниот модел на блок-тарифи и разгледува можност за проширување на евтината тарифа за електрична енергија, која би важела и во текот на денот во сабота. Целта на овие измени е тарифниот систем да се прилагоди на новите пазарни услови и на зголеменото производство на струја од обновливи извори на енергија.

Претседателот на РКЕ, Ацо Ристов, во интервју за телевизија „4ТВ“ појасни дека станува збор за анализи и дека конечна одлука сè уште не е донесена. Регулаторот во моментов ги очекува пресметките и барањата од енергетските компании за претстојниот тригодишен регулиран период, по што ќе се дефинира новиот тарифен пакет.

Соларните централи ја свртеа пазарната логика

Според Ристов, актуелниот тарифен модел бил воспоставен во екот на енергетската криза, кога струјата на берзите беше најскапа токму во дневните часови. Сепак, масовната изградба на приватни и индустриски фотоволтаични централи драстично ја промени сликата на теренот.

„Денес имаме евтина струја преку ден поради хиперпродукцијата од фотоволтаиците, додека навечер, кога сонцето ќе зајде, енергијата станува поскапа. Дополнително, за време на викендите индустриската потрошувачка е на ниско ниво, а производството од сонце е високо. Тоа создава пазарен вишок, па со прилагодување на дневната евтина тарифа и нејзино активирање во сабота, граѓаните директно ќе можат да ја искористат достапната и евтина енергија“, образложува Ристов.

24-часовен дигитален надзор на секои 15 минути

Паралелно со промената на тарифите, РКЕ најави воведување современа дигитална платформа за мониторинг на енергетскиот систем во реално време. Наместо досегашната пракса на собирање месечни или годишни податоци, новиот софтвер ќе овозможи следење на состојбата на секои 15 минути.

Со ова ќе се добие прецизен 24-часовен увид во производството од термоцентралите, хидроелектраните, соларните и ветерните паркови, како и во увозот и реалната потрошувачка на струја, што ќе овозможи носење навремени и точни регулаторни одлуки.

Владата ветува стабилност, инженерите предлагаат 115 евтини часови неделно

Најавите за ревизија на тарифите доаѓаат во услови кога Владата децидно тврди дека нема да дозволи зголемување на цената на струјата за граѓаните.

Премиерот Христијан Мицкоски неодамна изјави дека домашниот електроенергетски систем е целосно стабилен, потенцирајќи дека хидроакумулациите се исполнети околу 70 отсто и дека државата располага со речиси 500 гигават-часови акумулирана електрична енергија. Тој истакна дека владиниот фокус е насочен кон намалување на цената или проширување на евтините часови.

Во јавната дебата се вклучи и Здружението на инженери на Македонија со конкретен предлог за усогласување со европските берзи. Нивниот модел предвидува домаќинствата во летниот период да добијат 115 часа евтина струја неделно – со евтини термини во работните денови (23:00–07:00 и 09:00–18:00 часот) и викенд-режим од петок навечер до понеделник попладне.

Одлука во декември, примена од 1 јануари 2027

РКЕ дополнително врши анализа на праговите кај четирите блок-тарифи, како и на давачките за пренос и дистрибуција (мрежарина), каде што исто така постои простор за намалување на дел од трошоците.

Конечната одлука за новиот тарифен модел и цените на струјата за домаќинствата РКЕ ќе ја донесе во декември, а новите правила треба официјално да стапат на сила од 1 јануари 2027 година.