Историски пресврт во Лондон: Британскиот премиер Енди Барнам ја отвора вратата за враќање во Европската Унија

Британскиот премиер Енди Барнам најави потенцијално историски пресврт во надворешната политика на Обединетото Кралство, соопштувајќи дека неговата влада подготвува пакет официјални „опции“ за идните релации со Европската Унија, меѓу кои и најрадикалната – целосно враќање на Велика Британија во европскиот блок. Според премиерот Барнам, напуштањето на ЕУ направило „многу повеќе штета отколку корист за британската економија и општество“, пишува „Еуроњуз“ (Euronews).

Владата во Лондон планира детално да ги разработи овие сценарија во пресрет на претстојниот самит ЕУ–Велика Британија, кој треба да се одржи во ноември во Брисел.

„Мораме реално да согледаме што е изводливо и кои се предностите и недостатоците на секое можно решение“, изјави Барнам, чија подготвеност отворено да дебатира за враќање во ЕУ беше оценета од дипломатите во Брисел како храбар политички потег што ги надминува досегашните претпазливи чекори на неговиот претходник Кир Стармер.

Членството како изборен тест во 2029 година

Барнам појасни дека повторното зачленување во ЕУ е најамбициозната опција, но нагласи дека во моментов сè уште нема услови за распишување нов референдум.

Според британски владини извори, премиерот планира ова прашање да го претвори во централна оска на општите парламентарни избори во 2029 година со цел да добие директен мандат од граѓаните. Последните анкети покажуваат дека мнозинството британски гласачи денес се расположени за враќање во европското семејство, иако ваквиот курс носи ризик од мобилизација на десничарските и евроскептични сили предводени од Најџел Фараж и партијата „Реформа на Велика Британија“.

Средни решенија: Единствен пазар или царинска унија

Покрај полноправното членство, британската влада на маса става уште две алтернативи:

1. Враќање во Царинската унија на ЕУ: Ова би овозможило целосно укинување на царинските бариери за стоки и би ја поедноставило трговијата, но анализите покажуваат дека со тоа би се санирал само помал дел од трговските загуби.
2. Влез во Единствениот европски пазар: Оваа опција нуди целосна слобода за стоки, услуги, капитал и работна сила, но носи висока политичка цена за Лондон. Таа подразбира безусловно враќање на слободното движење на луѓе, усогласување со европските закони и признавање на јурисдикцијата на Европскиот суд на правдата – услови кои Брисел ги смета за неделиви.

„Драго ми е што Барнам ги отстрани пречките што ги сметавме за застарени, а ние од наша страна мора да покажеме отвореност за нов тип партнерство“, изјави водечкиот европратеник за односи со Лондон, Сандро Гози.

Преговори пред ноемврискиот самит: „Произведено во Европа“ против студентските школарини

Како четврта опција останува задржувањето на „статус кво“ со склучување секторски билатерални договори (за енергетика, младинска мобилност и земјоделство), процес што беше закочен по повлекувањето на Стармер од функцијата.

Во пресрет на ноемврискиот самит, Лондон и Брисел веќе ги позиционираат своите преговарачки барања:

• Барање на Лондон: Британските индустриски капацитети да не бидат исклучени од европската заштитна програма за јавни набавки „Произведено во Европа“ (Made in Europe), со цел да се избегнат загуби во британското производство.
• Барање на Брисел: Велика Британија драстично да ги намали екстремно високите универзитетски школарини за студентите од ЕУ (кои моментално надминуваат 35.000 евра годишно) и да ги израмни со тарифите за домашните британски студенти (околу 11.500 евра).

Дали ноемврискиот самит ќе означи почеток на историско помирување и нова ера во односите меѓу Островот и континентот, ќе зависи од подготвеноста на двете страни за компромис во претстојните недели.