ДЗС: Речиси сите Македонци се онлајн, но само секој десетти потпишува петиции и учествува во јавни консултации
Дури 93,7 отсто од граѓаните редовно користат интернет, а видеоповиците и пораките доминираат во дигиталното секојдневие. Сепак, зад масовната поврзаност се крие длабок јаз: половината сè уште не користат онлајн банкарство, а граѓанскиот ангажман во дигиталниот простор е на самото дно.
Македонија бележи исклучително висока дигитална поврзаност, покажуваат најновите податоци на Државниот завод за статистика (ДЗС). Според истражувањето, 91,2 отсто од домаќинствата имаат интернет пристап во домот, а 93,7 отсто од граѓаните на возраст од 15 до 74 години редовно ја користат мрежата. Повеќе од четири петтини, односно 81,2 отсто, се онлајн неколкупати дневно.
Меѓутоа, податоците откриваат остар контраст меѓу масовната дигитална комуникација и практичната примена на е-услугите, каде што резултатите значително заостануваат.
Комуникацијата доминира: Видеоповиците пред сè
Интернетот во Македонија е пред сè алатка за лична комуникација. Телефонирањето и видеоповиците преку апликации како Viber и WhatsApp се на врвот со 93,5 отсто учество, следени од инстант-пораките (88,4 отсто) и активноста на социјалните мрежи (88,1 отсто).
Овие навики се речиси универзални меѓу половите, а генерацијата од 15 до 24 години е целосно вклучена – сите млади се стопроцентно активни на интернет. Дури и кај повозрасните од 55 до 74 години, размената на пораки бележи солидни 80,7 отсто.
Онлајн банкарство: Прагот од 50 отсто е минат, но полека
Интернетското банкарство за првпат ја надмина границата од половина корисници, достигнувајќи 50,2 отсто меѓу граѓаните кои биле активни на интернет во последните три месеци. Сепак, тоа значи дека речиси секој втор корисник сè уште претпочита шалтерски трансакции.
Возрасната структура открива интересен парадокс: најактивни се граѓаните од 25 до 54 години (58 отсто), додека младите од 15 до 24 години бележат пониско учество од 42,1 отсто. Кај највозрасната група (55–74), стапката паѓа на 39,7 отсто. Мажите нешто почесто користат дигитални финансии (52 отсто) во споредба со жените (47,3 отсто).
Е-трговијата станува масовна навика
Онлајн купувањето доживува вистинска експанзија. Според ДЗС, 74,9 отсто од корисниците пазареле преку интернет во последните 12 месеци, а повеќе од половина (54 отсто) направиле нарачка во изминатите три месеци. Барањето информации за производи и услуги е цел на 69,2 отсто од корисниците.
Од друга страна, продажбата преку интернет аукции и огласи останува маргинална активност со само 18,1 отсто учество.
Забавата пред информирањето, информирањето пред демократијата
Дигиталните навики јасно покажуваат хиерархија на приоритети. Слушањето музика преку интернет привлекува 57,5 отсто од корисниците (82,3 отсто кај младите), гледањето телевизија преку интернет 44,1 отсто, а видеосодржините на платформи како YouTube 31,9 отсто. Читањето онлајн вести го практикуваат 42,9 отсто од граѓаните.
На самиот днo на листата се наоѓа дигиталниот граѓански ангажман. Изразувањето мислење за политички и граѓански прашања на социјалните мрежи го практикуваат само 19,9 отсто од корисниците, додека учеството во онлајн консултации, урбано планирање или потпишување петиции изнесува едвај 9,4 отсто. Кај повозрасните, оваа бројка паѓа на 4,6 отсто.
Урбано-руралниот јаз се стеснува, но дигиталната исклученост на постарите останува
Разликата меѓу градските и руралните средини во пристапот до интернет постепено се намалува: 93,8 отсто од градските домаќинства имаат пристап, наспроти 86,4 отсто во останатите населени места. Сепак, 11,6 отсто од руралните домаќинства сè уште се целосно исклучени од дигиталниот свет.
Најголем предизвик останува генерацијата од 55 до 74 години, каде што 14 отсто од лицата никогаш не се вклучиле на интернет. Токму оваа група, предупредуваат од ДЗС, бара посебно внимание за да не остане трајно исклучена од дигитализацијата на јавните и финансиските сервиси.