Македонија со 6,89 тони злато — пред Албанија, БиХ и Црна Гора, но осумпати зад Србија
Во услови на инфлација и неизвесност на светските финансиски пазари, златото повторно добива на значење како средство за зачувување на вредноста. Според податоците за септември 2026 година, Македонија располага со 6,89 тони монетарно злато, што претставува 17,2% од вкупните девизни резерви на земјата.
Со околу 55,14 тони злато, Србија е далеку најголемиот сопственик на монетарно злато меѓу земјите од Западен Балкан. Нејзините резерви се приближно осумпати поголеми од македонските, што ја одразува поинаквата политика на Народната банка на Србија во управувањето со меѓународните резерви и поагресивното купување злато во изминатите години.
Македонија, со 6,89 тони, се позиционира на второто место во поширокиот регион, пред Албанија (3,73 тони) и Босна и Херцеговина (3,48 тони). Најмали резерви има Црна Гора — околу 1,2 тони, кои според црногорските медиуми потекнуваат од поделбата на имотот на поранешна Југославија и оттогаш не биле зголемувани со дополнителни купувања.
Посебен е примерот на Хрватска, која при пристапувањето во еврозоната во 2023 година купи приближно 1,8 тони злато за да ја исполни обврската за пренос на дел од резервните средства кон Европската централна банка — количина што не треба да се поистоветува со тековните сопствени резерви на хрватската централна банка.
Златото сочинува 17,2% од македонските девизни резерви
Според податоците на Народната банка, официјалните девизни резерви на Македонија на крајот на август 2026 година достигнале 5,101 милијарди евра, што претставува месечно зголемување од 90,2 милиони евра.
Структурата на резервите покажува дека монетарното злато учествува со 17,2%, додека најголемиот дел — 69,4% — е пласиран во хартии од вредност. Останатите 13,4% се однесуваат на валути и депозити. Оваа распределба укажува дека златото претставува значајна, но не и доминантна компонента во вкупните резерви на земјата.
Растечки интерес кај граѓаните за инвестициско злато
Покрај централните банки, зголемен интерес за златото се забележува и кај индивидуалните инвеститори во регионот. Како што објавува црногорскиот портал Bankar.me, дел од граѓаните во Црна Гора сè почесто размислуваат за купување златни плочки наместо средствата да ги чуваат исклучиво во банка или во готовина.
Претставници на секторот за трговија со инвестициско злато посочуваат дека овој благороден метал првенствено треба да се разгледува како долгорочна инвестиција, а не како средство за брза заработка. Сепак, инвестирањето во злато не е без ризици — пазарната цена може значително да варира, златото не носи камата, а при купување физичко злато постојат дополнителни трошоци и разлика меѓу куповната и продажната цена.
Златото штити од инфлација, но не секогаш
Историски гледано, златото привлекува инвеститори во периоди на висока инфлација, геополитички тензии и неизвесност на финансиските пазари. Неговата клучна предност е што претставува реално средство со глобален пазар, кое не е директно поврзано со кредитоспособноста на ниту еден издавач. Сепак, тоа не гарантира заштита од инфлацијата во секој временски период.
За централните банки, златото има улога во диверзификацијата на резервите и управувањето со ризиците. За граѓаните, пак, може да претставува дополнителен облик на долгорочно вложување, покрај банкарските депозити, хартиите од вредност и другите финансиски инструменти.
Регионалната споредба покажува дека вистинската финансиска сигурност на една држава не зависи само од количеството злато, туку од вкупната вредност, ликвидноста и структурата на нејзините меѓународни резерви — област во која Македонија бележи стабилен раст, но и значително заостанување зад најразвиените економии во регионот.