Должнички колапс на јавниот сектор: Државата им должи 693 милиони евра на фирмите – железницата, здравството и општините тонат во неплатени сметки
Финансиската недисциплина во јавниот сектор достигна алармантни размери, сериозно загрозувајќи ја ликвидноста на домашната економија. Министерствата, општините, државните претпријатија и здравствените установи заклучно со јуни натрупаа достасани, а неплатени фактури во вкупен износ од 42,7 милијарди денари (околу 693 милиони евра), покажуваат најновите податоци од Електронскиот систем за евиденција на обврски (ЕСПЕО) при Министерството за финансии.
Овој енормен долг не само што го блокира нормалното функционирање на државниот апарат, туку директно го доведува во прашање опстанокот на приватните компании кои соработуваат со државата, создавајќи опасен верижен систем на неликвидност и деловна неизвесност.
Железницата и енергетскиот сектор во слободен пад
Апсолутен рекордер по неплатени обврски е железничкиот сектор. ЈП за железничка инфраструктура „Македонски железници – Инфраструктура“ има достасани долгови од преку 91,5 милиони евра, додека превозникот АД МЖ „Транспорт“ должи дополнителни 83,8 милиони евра, со што вкупниот железнички долг надминува 175 милиони евра.
Критична е состојбата и во енергетиката. Државниот производител АД ЕСМ има неплатени фактури од речиси 34 милиони евра, додека неговата подружница за дистрибуција на топлинска енергија (ЕСМ – Парно) бележи неплатени обврски од 29,7 милиони евра.
Здравството и јавните претпријатија со стотици милиони евра неплатени сметки
Државните и јавните претпријатија како целина имаат акумулирано долг од 271,5 милиони евра, при што само скопски „Водовод и канализација“ должи 13,8 милиони евра.
Особено драматична е сликата во јавното здравство, чиј вкупен долг кон добавувачите изнесува 134,2 милиони евра. Од оваа сума, само Службата за општи и заеднички работи на Универзитетските клиники должи 35 милиони евра за лекови, опрема и медицински материјали.
Општинскиот долг експлодираше на 93 милиони евра
Локалната самоуправа бележи сериозно влошување на финансиската дисциплина. Долговите на општините достигнаа 93,2 милиони евра, што претставува скок од дури 28,5 милиони евра во споредба со јуни 2025 година (кога изнесуваа 64,7 милиони).
На врвот на листата на најзадолжени општини се:
- Општина Гостивар – 14,8 милиони евра
- Општина Тетово – 14 милиони евра
- Општина Сарај – 4,2 милиони евра
- Општина Карпош – 4,1 милион евра
- Општина Кисела Вода – 3,9 милиони евра
Иако државата континуирано интервенира со буџетски трансфери – за кои годинава се планирани 669 милиони евра, а за 2027 година дури 716 милиони евра – практиката покажува дека општинските каси брзо потоа повторно запаѓаат во долгови.