Историски преговори во Абу Даби: САД, Русија и Украина на маса за првпат по февруари — во игра е новата безбедносна архитектура на Европа

Разговорите доаѓаат по заедничките напади на САД и Израел врз Иран и по тешките среднорочни избори кои ја ослабнаа позицијата на Доналд Трамп во домашната политика. Според претставници на администрацијата, дел од предлогот на тимот на Трамп вклучува воспоставување нова долгорочна безбедносна архитектура меѓу Русија и Европа — потег без преседан во модерната дипломатија.

Најавувајќи ги разговорите, претставник на американската администрација изјави дека за ставање крај на војната, САД ќе имаат потреба Европа да биде на преговарачката маса. Тој додаде дека преговарачите би можеле да го реактивираат Советот НАТО-Русија, суспендиран по целосната руска инвазија во 2022 година, па дури и да ги укинат санкциите против Русија, сè со цел да се постигне договор.

Безбедносни гаранции за Украина — „многу слично на НАТО”

Американските претставници наведоа дека со Русија разговарале за потенцијални безбедносни гаранции за Украина, слични на членот 5 од Договорот на НАТО. Русија остро се спротивставува на можноста Украина да стане членка на Алијансата, како и на распоредувањето војници од западните земји на украинска територија.

„Она што би го добиле тие, всушност би било многу слично на НАТО. Добивањето безбедносна гаранција од САД е навистина, навистина крупна работа”, изјави претставник на администрацијата, напоменувајќи дека за ова ќе треба да разговараат Трамп и украинскиот претседател Володимир Зеленски.

Сепак, критичарите изразија скептицизам во однос на тоа што би можело да ги активира тие гаранции, истакнувајќи дека Членот 5 не ги обврзува земјите-членки автоматски да ги бранат другите, а сајбер-нападите и хибридното војување ја заматуваат границата за тоа што би барало воен одговор.

Кушнер ја претстави новата рамка за Европа

Џаред Кушнер, зетот на Трамп и главен американски преговарач, во понеделникот претстави потенцијална нова рамка за Европа, наведувајќи дека САД ќе се залагаат за посилни консултации, сигурна комуникација во кризни ситуации, поголема воена транспарентност и реципрочни мерки за намалување на ризиците од ескалација.

Европски делегации од Германија, Франција, Обединетото Кралство, Италија и Европската Унија ќе се сретнат со американските преговарачи во Абу Даби за да разговараат за долгорочната безбедносна архитектура.

Европа на штрек: Страв од отстапки кон Москва

Европските претставници стравуваат дека Русија може да остане цврста во своите барања НАТО да го повлече своето воено присуство од Источна Европа, што би ги оставило сојузниците ранливи токму во период на историски тензии со Западот.

„Ние веќе имаме воспоставено европска безбедносна архитектура. Таа вклучува меѓународни договори со кои Русија презела обврски, вклучително и во однос на суверенитетот и територијалниот интегритет. Проблемот е што Русија не ги почитува овие договори”, изјави Каја Калас, високиот претставник на ЕУ, на состанокот на министрите за надворешни работи на Г7.

Еден европски безбедносен претставник изјави дека американскиот предлог сè уште не е јасен и дека се подготвуваат за можноста САД да понудат сериозни отстапки кон Русија.

Територијални отстапки и заобиколување на Европа?

Трамп изјави дека од Украина веројатно ќе се очекува да се откаже од територија во рамките на конечниот договор, што би резултирало со „малку поинаков облик на земјата”. Минатата недела, по средбата со советникот од Кремљ Кирил Дмитриев, Трамп најави „голем договор кој би можел да ја опфати цела Европа”.

Критичарите стравуваат дека Трамп и Путин би можеле да се обидат да ги заобиколат европските лидери за да договорат мир со сериозни отстапки кон Русија.

„Постои значителен товар од минатото што луѓето во Европа го чувствуваат во врска со оваа идеја”, призна претставник на американската администрација, посочувајќи на предлогот на Русија од 2021 година, протолкуван како ултиматум до НАТО да се повлече од Источна Европа.