Бугарија гласа за претседател: Јотова фаворит, но втор круг сè поверојатен во услови на безбедносна криза во Црното Море
Околу 27 кандидатски двојки влегуваат во трката за шеф на бугарската држава на избори обележани со политичка нестабилност, напади врз трговски бродови во Црното Море и длабоки поделби околу односот кон Русија и војната во Украина.
Бугарија денеска, 25 октомври, излегува на претседателски избори во еден од најсложените моменти во поновата историја на земјата. Политичката нестабилност, честите промени на владите и зголемените безбедносни предизвици во регионот на Црното Море ја дефинираат изборната кампања.
Дополнителна тежина на гласањето дадоа неодамнешните напади врз трговски бродови во Црното Море, кои ја засилија загриженоста дека војната во Украина може да има сè подиректни последици врз безбедноста на бугарското крајбрежје и поширокиот регион.
Јотова наспроти Ѓуров: два спротивставени пристапи
Актуелната претседателка Илијана Јотова, која ја презеде функцијата по оставката на Румен Радев, сега се бори за сопствен целосен мандат преку непосредно гласање. Нејзин главен противкандидат е економистот Андреј Ѓуров, поддржан од прозападната реформска опозиција.
Предизборните анкети и даваат предност на Јотова, но проценките за излезноста укажуваат дека конечниот исход најверојатно ќе се решава во вториот круг.
Една од клучните линии на разграничување меѓу кандидатите е односот кон Москва:
- Јотова се залага за завршување на конфликтот во Украина преку преговори и се противи на дополнителна милитаризација на Црното Море.
- Нејзините противници предупредуваат на ризиците од премногу попустлив пристап кон Русија и инсистираат на поцврста прозападна ориентација.
Овие разлики директно се надоврзуваат на пошироките дебати за безбедносната политика на Бугарија како членка на НАТО и Европската Унија.
Ограничени овластувања, но значајно влијание
Иако претседателската функција во Бугарија нема извршни овластувања какви што има владата, шефот на државата располага со важни инструменти: може да стави вето на законите, игра клучна улога во надворешната и безбедносната политика и учествува во значајни институционални процеси. Поради тоа, резултатот од денешните избори може да влијае врз политичкиот курс на земјата во следните пет години.
Што значат изборите за Македонија?
Изборите во Бугарија имаат непосредно значење и за Северна Македонија, особено поради улогата на бугарското претседателство во јавните дебати за билатералните односи и македонските евроинтеграции.
Иако промената или потврдувањето на претседателскиот мандат не значи автоматска промена на официјалната политика на Софија, изборниот резултат може значително да влијае врз политичкиот тон и начинот на кој ќе се водат разговорите меѓу двете земји во наредниот период.