Европскиот парламент гласа за извештајот на ЕЦБ: Дигиталното евро на тест за политичка поддршка
Европскиот парламент денеска ќе се изјасни за годишниот извештај за работата на Европската централна банка (ЕЦБ), а гласањето се смета и за важен показател за политичката поддршка на идејата за воведување дигитално евро. Иако извештајот нема законска сила, исходот ќе покаже колкава е подготвеноста на европратениците да застанат зад новата дигитална валута, објави Euronews.
Во документот е вклучен амандман што ја поддржува иницијативата за дигитално евро, предложена од 48 европратеници. Предлогот веќе доби зелено светло од земјите-членки во Советот на ЕУ, што го остава Европскиот парламент како последен ко-законодавец што треба да се произнесе.
Што претставува дигиталното евро?
Дигиталното евро е замислено како електронска форма на готовина, издадена директно од ЕЦБ, која би служела како дополнителна опција за плаќање, заедно со физичката готовина и комерцијалните банкарски картички. За разлика од плаќањата со картички, кои се базираат на „приватни“ пари, дигиталното евро би овозможило користење дигитални „јавни“ пари, со можност за онлајн и офлајн трансакции.
Според предлогот на Европската комисија, системот би вклучувал дигитален паричник со високо ниво на заштита на приватноста, при што одредени плаќања не би биле следливи. Иницијативата доби на значење и поради растечките економски и геополитички тензии меѓу ЕУ и САД, бидејќи дигиталното евро се гледа како потенцијална европска алтернатива на американските платни системи Visa и Mastercard.
Политички поделби во Парламентот
И покрај поддршката од Советот на ЕУ, во Европскиот парламент сè уште нема единствен став. Главниот известувач за досието, шпанскиот европратеник Фернандо Наварете од Европската народна партија (ЕПП), предлага значително ограничување на обемот на дигиталното евро – на пример, негова употреба исклучиво за офлајн плаќања. Таквиот модел, според критичарите, не би претставувал вистинска алтернатива на Visa и Mastercard.
ЕПП се очекува да биде поделена околу прашањето, додека повеќе крајно-десничарски партии јавно се спротивставија. Минатата недела, шпанската партија Vox побара Европската комисија целосно да го повлече предлогот.
Онлајн и офлајн плаќања како клучен услов
Амандманот за кој денеска се гласа бара поддршка за „онлајн и офлајн дигитално евро“ што ќе обезбеди универзален пристап до плаќања и ќе ја намали зависноста од приватни и неевропски платни системи. Предлогот го поднесе италијанскиот европратеник Пасквале Тридико од Движењето Пет Ѕвезди, дел од левичарската група во Парламентот.
„Денеска сме речиси целосно зависни од Visa и Mastercard, што ја прави ЕУ ранлива и зависна од политичките одлуки во САД“, изјави Тридико за Euronews, предупредувајќи дека евентуално исклучување на Европа од овие системи би имало сериозни последици за граѓаните и економијата.
Амандманот доби поддршка од повеќе политички групи, меѓу кои Социјалистите и демократите, Обновете ја Европа, Зелените и Левицата, како и од дел од европратениците на ЕПП. Според извори во Парламентот, и партијата Браќа на Италија на премиерката Џорџа Мелони ќе гласа „за“, иако поддршката од другите конзервативни и суверенистички групи засега изостанува.
Зависност од американските платни системи
Според податоците на ЕЦБ, Visa и Mastercard учествувале со речиси две третини од сите картични трансакции во Еврозоната во 2022 година, а 13 земји-членки немаат национална алтернатива. Европските претставници сè погласно предупредуваат дека оваа доминација може да се искористи како средство за притисок доколку трансатлантските односи се влошат.
„Длабоката меѓузависност создаде ранливости што може да се злоупотребат“, предупреди неодамна поранешниот претседател на ЕЦБ, Марио Драги.
Дигиталното евро како стратешка цел
ЕЦБ го промовира дигиталното евро како јавна иницијатива што треба да го зајакне монетарниот суверенитет на Унијата и да обезбеди стабилна европска инфраструктура за плаќања. Според плановите, трговците во Еврозоната би требало да започнат со прифаќање дигитални евра најдоцна до 2029 година, кога се очекува и официјалното издавање.
Сепак, дел од банкарскиот сектор предупредува дека проектот може да дојде предоцна. „Проблемот е што дигиталното евро ќе биде достапно дури за неколку години. Можеби времето веќе ни истекува“, оцени Мартина Вајмерт, извршна директорка на Европската иницијатива за плаќања.
И покрај поделбите, денешното гласање се смета за клучен сигнал дали Европскиот парламент е подготвен да ја поддржи визијата за заедничка европска дигитална валута.