Над 500 загинати во протестите во Иран, тврдат организации за човекови права
Бројот на жртвите во антивладините протести во Иран надмина 500 лица, соопшти на 11 јануари американската организација за човекови права ХРАНА (Human Rights Activists News Agency), што претставува драматично зголемување во однос на претходните извештаи.
Според податоците на организацијата, досега е потврдена смртта на 490 демонстранти и 48 припадници на безбедносните сили, додека повеќе од 10.600 лица се уапсени низ земјата. Иранските власти сè уште немаат објавено официјални бројки, а поради ограничениот пристап до информации, светските медиуми не се во можност независно да ги потврдат овие податоци.
Протокот на информации од Иран е сериозно нарушен поради прекинот на интернетот од 8 јануари. Сепак, на социјалните мрежи продолжуваат да се појавуваат видеоснимки кои сведочат за масовни ноќни протести во Техеран и други градови. На снимки од главниот град се гледаат огромни толпи кои маршираат и скандираат, додека видеа од североисточниот град Машхад прикажуваат пожари, чад, експлозии и оштетени улици. Агенцијата Ројтерс ги потврди локациите на дел од објавените снимки.
Иранската државна телевизија, пак, емитуваше кадри од десетици вреќи со тела во мртовечница во Техеран, тврдејќи дека загинатите се жртви на настани предизвикани од, како што ги нарече, „вооружени терористи“.
Во меѓувреме, тензиите на меѓународен план растат. Според „Волстрит џорнал“, американскиот претседател Доналд Трамп на 13 јануари треба да биде информиран за можни опции во однос на Иран, меѓу кои се воени удари, тајни кибер операции, проширување на санкциите и обезбедување онлајн поддршка за антивладините извори.
Претседателот на иранскиот парламент, Мохамед Бакер Калибаф, остро ги предупреди САД да не прават „погрешна пресметка“, истакнувајќи дека во случај на напад врз Иран, „окупираните територии (Израел), како и сите американски бази и бродови“ ќе бидат легитимни цели.
Израелски извори, присутни на безбедносни консултации во текот на викендот, за Ројтерс изјавија дека Израел е во состојба на висока готовност поради можноста за интервенција на САД. Израелската војска соопшти дека протестите се внатрешно иранско прашање, но дека внимателно ја следи состојбата и е подготвена да реагира доколку биде потребно.
Иранскиот претседател Масуд Пезешкијан во телевизиско обраќање ги обвини САД и Израел дека стојат зад дестабилизацијата на земјата, тврдејќи дека во Иран се внесени „терористи“ кои напаѓаат јавни институции и шират страв. Тој истовремено повика родителите да не дозволуваат нивните деца да учествуваат во протестите, но додаде дека владата е подготвена да ги слушне граѓаните и да ги решава економските проблеми.
Генералниот обвинител на Иран, Мохамед Мовахеди Азад, најави дека судските постапки против демонстрантите ќе се водат „без милост“, а обвинителството во Техеран предупреди дека нападите врз јавна сопственост ќе се третираат како „мохаребе“ – водење војна против Бога, дело за кое е предвидена и смртна казна.
И покрај жестоката репресија, протестите продолжуваат и се сметаат за едни од најсериозните предизвици за иранскиот режим во последните години. Дел од аналитичарите оценуваат дека власта веројатно ќе ги задуши немирите, но дека од кризата ќе излезе значително ослабена.