Бугарија пред клучна одлука: Изборите во вториот круг ќе го определат курсот кон Москва или кон Западот

Бугарските гласачи денеска излегуваат на второто гласање од претседателските избори, кои според анализата на британскиот „Фајненшел тајмс“ ќе одлучат дали земјата дополнително ќе го зацврсти својот проруски курс. Одлуката се носи во услови на засилени воени судири меѓу Русија и Украина во Црното Море, каде бродови се наоѓаат на удар крај бугарскиот брег.

Според весникот, „прорускиот“ кандидат Илијана Јотова – поранешна новинарка и пратеничка во Европскиот парламент која се залага за близок дијалог со Владимир Путин – води тесна трка за претседателската функција, која има главно церемонијален карактер, против либералниот кандидат Андреј Ѓуров, поранешен банкар од централната банка. Победата на Јотова, како што се оценува, би ја доближила Бугарија уште повеќе до Москва.

„Бугарија не може да стои настрана кога се соочуваме со растечка неизвесност и тензии во Црното Море. Мораме цврсто да застанеме покрај нашите сојузници“, изјави за „Фајненшел тајмс“ Ѓуров. „Треба да соработуваме и да се подготвиме за можна ескалација“, додаде тој.

Радев и прашањето за оружјето

Анализата потсетува дека актуелниот претседател Румен Радев – кој во последните години беше поблизок до Русија од кој било друг бугарски лидер – веќе изјави дека Софија повеќе нема да и испорачува бесплатно оружје од бугарската армија на Украина. Тој, исто така, одби да учествува во иницијативата на НАТО за противдејство на беспилотни летала и се закани со вето на санкциите против Русија, изјавувајќи дека „ерата на крстоносните војни е завршена“.

Москва и Киев се борат за контрола над Црното Море. Во последните недели, напади со беспилотни летала потопија неколку пловни објекти крај бреговите на Бугарија и Романија, при што десетици морнари загинаа или беа ранети. Како последица на тоа, војната се приближува сè повеќе до водите на НАТО.

Во четвртокот, контејнерски брод што превезувал опасен товар беше погоден на 17 наутички милји од бугарскиот брег. Бугарија, исто така, посочи дека Русија стои зад два напади врз товарни бродови во близина на нејзините води во октомври.

Неизвесен прв круг

Двајцата кандидати сега се соочуваат еден со друг по неизвесниот прв круг, кој се покажа како разочарување за Јотова. Таа се претставуваше како „претседател на мирот“ и претходно важеше за фаворит за победа. Всушност, во првиот круг Ѓуров заостануваше зад неа за само 42.000 гласови.

Ѓуров упати критики за она што го нарече „колебливост“ од страна на владејачката политичка сила, Прогресивна Бугарија, која ја претставува Јотова.

„Имавме информации за оваа ескалација уште пред неколку месеци, но владата не презеде ништо. Дури ни Советот за безбедност при владата не беше свикан навреме; тој беше свикан дури по вториот бран напади – кога веќе имаше потонати бродови во Црното Море и загинати морнари“, додаде Ѓуров.

Ограничен простор за промена на курсот

„Малку е веројатно дека новоизбраниот претседател ќе може значително да ја оддалечи Софија од нејзиниот западен курс, со оглед на тоа што Бугарија е членка на НАТО и на Европската унија“, изјави за „Фајненшел тајмс“ Руслан Стефанов, директор на Центарот за проучување на демократијата – европски тинк-тенк со седиште во Софија.

Сепак, според Стефанов, Бугарија сепак би можела да стане проблем за Западот, слично како Унгарија под водство на автократскиот лидер Виктор Орбан. Но, партнерите веќе научиле како поефикасно да ги неутрализираат таквите закани, особено во рамките на ЕУ.

„Луѓето не сакаат да ги ставаат сите јајца во една кошница. Ова е одлична можност за Ѓуров“, рече тој. „Гласачите се разочарани од политичката елита и од неисполнетите ветувања, додека Јотова трпи последици поради фактот што таа е кандидат на „статус квото“, заклучи Руслан Стефанов.