Државен удар или враќање на правдата? Полска во најдлабоката институционална криза досега — полиција околу Уставниот суд, претседателот го прекина патувањето
Политичката криза во Полска ескалираше до точка на вриење: полицијата е распоредена околу Уставниот суд во Варшава, претседателот на судот е суспендиран, а шефот на државата Карол Навроцки го прекина патувањето кон Сенегал и нареди враќање на авионот. Уставниот суд ги нарекува потезите „државен удар", додека премиерот Туск инсистира дека станува збор за обновување на владеењето на правото.
Кризата кулминираше вечерва кога полициски сили беа распоредени околу зградата на Уставниот суд во Варшава. На официјалната веб-страница на институцијата беше објавено дека претседателот на судот Богдан Швјечковски и неговиот заменик Бартломеј Сохањски се привремено суспендирани од своите должности.
Според истата објава, административното раководење го презела судијката Ана Корвин-Пјотровска.
Полицијата ги демантираше наводите за упад во зградата, соопштувајќи дека дејствува исклучиво надвор, по предупредувања за безбедноста на судиите и вработените. Од полицијата наведоа дека биле фрлани опасни предмети кон полицајци и дека тројца лица биле уапсени откако ја прескокнале оградата.
Два спротивставени наративи: „Пуч” наспроти „Правда”
Ситуацијата дополнително се комплицира од фактот што постојат два спротивставени извори на информации од самата институција.
Официјалниот профил на Уставниот суд на социјалната мрежа „Икс” објави остро соопштение во кое ја обвини владата за нелегално преземање:
„Имаше нелегално преземање на веб-страницата на Уставниот суд. Богдан Швјечковски е сè уште претседател, а Бартломеј Сохањски потпретседател на Уставниот суд. Ана Корвин-Пјотровска не е судија на Уставниот суд. Сите лица кои учествуваат во овие активности го вршат кривичното дело државен удар”, се вели во соопштението објавено на „Икс”, пренесува Polskieradio.pl.
Од друга страна, премиерот Доналд Туск ги брани постапките на владата како неопходен чекор за обновување на владеењето на правото по годините владеење на партијата Право и правда (ПиС).
Навроцки го прекина патувањето кон Сенегал
Драматичноста на ситуацијата ја потврдува и фактот што полскиот претседател Карол Навроцки го прекина официјалното патување кон Сенегал и нареди авионот да се врати назад во Варшава.
„Во ваков момент мора да бидам во Полска”, порачал Навроцки, според полските медиуми.
Коренот на кризата: шестмина судии и парализиран суд
Во основата на институционалниот судир е спорот за шестмина судии избрани од парламентот. Претседателот Навроцки одбива да прими заклетва од тројца од нив, додека Швјечковски не им дозволувал преземање на должноста на судиите избрани од актуелното парламентарно мнозинство. Како резултат на тоа, Уставниот суд е практично парализиран.
Обвинителот бара укинување на имунитетот
Дополнителна димензија на конфликтот даде главниот обвинител и министер за правда Валдемар Журек, кој објави дека поднел пет барања до судот за одземање на имунитетот на судиите. Четири барања се однесуваат на Швјечковски, а едно на Сохањски.
„Документацијата вклучува 224 страници и 50 тома документи”, соопшти Журек.
Што следи?
Полска се наоѓа во најдлабоката институционална криза од падот на комунизмот. Со парализиран Уставен суд, спротивставени наративи за легитимноста на потезите и директен судир меѓу извршната и судската власт, земјата се соочува со неизвесна иднина во која прашањето за владеењето на правото станува прашање на политичко преживување.