Дипломатски сигнал од Њујорк ги собори цените на нафтата: Берзите купуваат надеж за деескалација меѓу САД и Иран

Цените на суровата нафта на светските берзи забележаа пад на најниско ниво во изминатите седум дена. Трговците и инвеститорите реагираа позитивно на најавите за можен дипломатски дијалог за време на Генералното собрание на ОН во Њујорк, како и на податоците дека физичката испорака на нафта од Блискиот Исток се одвива со поголема отпорност од првично очекуваната.

Цената на европскиот референтен тип „Брент“ (Brent) се спушти на околу 101,7 долари за барел, бележејќи пад од над два проценти, додека американската лесна нафта (WTI) се тргуваше на ниво од околу 98,2 долари. Ова е значително смирување во споредба со минатата недела кога цената на „Брент“ достигна 106 долари по прекинот на работата на саудискиот нафтовод Исток–Запад.

Дипломатски прозорец во Њујорк

Главниот двигател на берзанското олеснување е присуството на висока иранска делегација на Генералното собрание на ОН во Њујорк, предводена од претседателот Масуд Пезешкијан и шефот на дипломатијата Абас Арагчи, откако Вашингтон им одобри влезни визи.

Пазарите внимателно ја следат реториката на американскиот претседател Доналд Трамп, кој остави отворена врата за дијалог и евентуална средба со иранскиот колега. Сепак, аналитичарите предупредуваат дека патот до договор останува сложен – Техеран инсистира на целосен прекин на воените дејствија, деблокада на поморските рути и ослободување на замрзнатите финансиски средства, држејќи ја контролата врз Ормускиот Теснец како главен преговарачки адут.

Физичката понуда пркоси на поморските ризици

Вториот клучен фактор за падот на цените е способноста на производителите да ги одржат испораките и покрај безбедносните ризици:

• Саудиска Арабија успеа да го врати извозот на над 4 милиони барели дневно во септември, откако во август тој падна на критични 2,4 милиони барели;
• Вкупниот проток на сурова нафта од Блискиот Исток моментално изнесува околу 17,1 милиони барели дневно, што спречи целосен колапс на глобалното снабдување;
• Иако низ Ормускиот Теснец моментално минуваат само десетина бродови дневно (наспроти 125 пред конфликтот), трговците користат алтернативни логистички решенија.

Скриена цена: Скапа алтернативна логистика

За да се заобиколат најопасните поморски зони, компаниите сè почесто користат операции за претовар од брод на брод (STS) во Оманскиот Залив, чиј обем во септември достигна 2,5 милиони барели на ден. Исто така, голем дел од танкерите пловат со исклучени системи за сателитско следење (транспондери).

Овие маневри овозможуваат нафтата да стигне до рафинериите, но со драстично зголемени трошоци за транспорт и осигурување, кои во одредени случаи зафаќаат и до 25% од вредноста на товарот.

Што следува?

Сегашното спуштање на цената под 102 долари за барел не значи крај на енергетската криза, туку привремено топење на т.н. „премија за воен ризик“. Доколку разговорите во Њујорк донесат конкретен патоказ за мир, цените би можеле дополнително да се стабилизираат. Во спротивно, секој нов инцидент или прекин на инфраструктурата експресно ќе ги врати берзите во нагорна спирала.