ЕНЕРГЕТСКА ТРКА СО ВРЕМЕТО: Европа се соочува со најниски резерви на гас по 2021 година
Наместо вообичаеното летно спокојство при полнењето на енергетските капацитети, европскиот континент влегува во критична фаза на подготовка за претстојната зима. Подземните складишта моментално се на ниво од околу 55 проценти, што е најнизок капацитет за овој период од годината во последните пет години, ставајќи ја Унијата во директна конкуренција со азиските гиганти.
Суштината на проблемот не е во моменталниот недостиг, туку во исчезнувањето на „просторот за грешка“. Секој нов геополитички потрес или продолжен студен бран може брзо да ги испразни резервите и да предизвика нов бран на поскапувања.
Зависност од глобалниот пазар и азискиот притисок
По руската инвазија врз Украина, Европа стратешки се пренасочи кон течен природен гас (LNG) кој се транспортира со танкери. Со овој потег, иако се намали влијанието на Москва, континентот стана ранлив на пазарните законитости – танкерите пловат таму каде што се нуди највисока цена.
Во моментов, азиската побарувачка (Кина, Јапонија, Јужна Кореја) повторно е во пораст. Во јули, европскиот увоз на LNG падна на 6,3 милиони тони, што е најниско ниво во последната година, додека рекордни количества американски гас беа пренасочени кон Азија.
Улогата на САД и катарскиот дефицит
Американскиот LNG денес претставува две третини од европскиот увоз на течен гас и околу 30 проценти од вкупните потреби на ЕУ. Сепак, кризата во Ормускиот Теснец го ограничи извозот од Катар, принудувајќи ги азиските купувачи да се борат за истиот американски извор на кој се потпира и Европа. Овој „домино-ефект“ создава дополнителен притисок врз глобалните количини.
Ценовни шокови и прогнози
Европската референтна цена на гасот веќе ја надмина границата од 60 евра за мегават-час, достигнувајќи рекордно ниво од почетокот на 2023 година. Иако повисоките цени можат да привлечат повеќе танкери кон европските терминали, тоа директно ќе го зголеми финансискиот товар врз индустријата и домаќинствата.
Европската агенција ACER проценува дека за да се достигне безбедното ниво од 90 проценти пред почетокот на грејната сезона, увозот ќе мора да порасне за најмалку 13 проценти во споредба со лани. Раководството на норвешки „Еквинор“ веќе изрази скептицизам дека Европа ќе успее навреме да ги исполни складиштата.
Времето како клучен фактор
Експертите се согласни: најголемиот сојузник на Европа оваа година би можело да биде времето. Една блага зима би ја спасила енергетската слика на континентот. Во спротивно, доколку температурите драстично паднат, Европа ќе сфати колку е тенка нејзината „сигурносна перница“ во услови на глобална енергетска прераспределба.