ВРЕМЕ Е ЗА „ЗДРАВСТВЕН УСТАВ“: Македонија не смее да биде заложник на четиригодишни реформи во здравството
Додека државата е во исчекување на новиот министер за здравство, се повторува добро познатото сценарио кое трае три децении – нови кадри, нови приоритети и стари, наталожени проблеми. Потребен е радикален пресврт: Македонија мора да донесе „Здравствен устав“ – национална стратегија која ќе биде над дневната политика и ќе ги обврзува сите влади во следните десет години.
Македонскиот здравствен систем веќе три децении се движи низ исцрпувачки циклус на постојани прекини и нови почетоци. Се менуваат организациските шеми и директорите, но реалноста на теренот останува горка: незаразните болести се водечка причина за смртност, населението старее, а младите медицински кадри масовно ја напуштаат земјата.
Овие суштински проблеми не можат да се решат во рамките на еден четиригодишен мандат. За подобрување на здравствените исходи потребна е долгорочна визија и институционална стабилност која ќе го надживее секој изборен циклус.
Што претставува „Здравствениот устав“?
Овој документ треба да претставува национална стратегија усвоена со широк консензус во Собранието. Тоа не смее да биде проект на една партија, туку производ на темелна дебата во која ќе бидат вклучени медицинските факултети, професионалните комори, здруженијата на пациенти, Фондот за здравство и научната јавност.
Ваквиот пристап веќе успешно се применува во Европа. Словенија е пример за земја каде стратешките определби во здравството се парламентарна обврска за секоја влада, со што се обезбедува континуитет на реформите и постепен, но сигурен развој.
Конкретни цели и строга отчетност
„Здравствениот устав“ треба да содржи јасно дефинирани цели и мерливи показатели. Клучните приоритети мора да бидат:
- Намалување на предвремената смртност од кардиоваскуларни и малигни заболувања;
- Долгорочна кадровска политика за задржување на лекарите и сестрите во земјава;
- Национална превенција и скрининг-програми како долгорочна инвестиција;
- Рамномерна достапност на здравствените услуги во сите региони.
Наместо политички маркетинг, овој модел предвидува владата секоја година да поднесува извештај до Собранието за степенот на реализација на утврдените индикатори. Така, напредокот ќе се оценува врз основа на резултати, а не врз основа на ветувања.
Здравството како темел на националната безбедност
Здравствениот систем не е само услужна дејност, туку еден од столбовите на националната безбедност. Тој ја определува демографската иднина и социјалната стабилност на државата. Македонија има доволно знаење и капацитет – во клиниките, институтите и коморите – да изработи ваков документ. Потребна е само политичка зрелост тие знаења да се претворат во национален договор.
Претстојната владина реконструкција е вистинскиот момент да започне оваа поинаква расправа. Наместо за имиња, да зборуваме за десетгодишна визија. Време е здравството да стане државен, а не партиски проект. „Здравствениот устав“ е првиот и најважен чекор кон таа цел.
(Фејсбук објава на поранешниот министер за Здравство, Драган Даниловски)