ПАД НА ЦЕНИТЕ ПО ИСТОРИСКИОТ ДОГОВОР: Нафтата поевтинува, но глобалните резерви се на критичен минимум
Глобалните нафтени пазари здивнаа по потпишувањето на меморандумот за разбирање меѓу Соединетите Американски Држави и Иран. Договорот меѓу претседателите Доналд Трамп и Масуд Пезешкијан, кој предвидува деблокада на стратешкиот Ормуски Теснец и постепено враќање на иранската нафта во меѓународната трговија, предизвика моментален пад на цените на берзите.
Цените во надолна линија
Веднаш по објавувањето на рамката за мировни преговори, на лондонскиот пазар цената на суровата нафта падна за повеќе од два долари, спуштајќи се на 77,52 долари за барел. Сличен тренд е забележан и во САД, каде американската лесна нафта (WTI) се тргуваше по цена од 74,63 долари. Инвеститорите го поздравија укинувањето на поморската блокада на иранските пристаништа, што е клучен дел од договорот кој треба целосно да се имплементира во рок од 30 дена.
Првите танкери веќе пловат низ теснецот
Сигналите за нормализација на теренот се веќе евидентни. Податоците од мониторингот на поморскиот сообраќај потврдуваат дека низ до неодамна блокираниот Ормуски Теснец поминале три саудиски супертанкери со околу шест милиони барели нафта. Истовремено, иранските медиуми известија за слободно движење на нивните танкери, што е прв ваков случај по избивањето на конфликтот.
Меморандумот предвидува и издавање на американски дозволи за извоз на ирански петрохемиски производи, како и олеснување на банкарските трансакции и осигурувањето на транспортот. Пред кризата, Иран извезуваше над три милиони барели дневно, а неговото враќање на пазарот се смета за клучен фактор за стабилизација.
Резервите на нафта на најниско ниво од 1990 година
И покрај оптимизмот, експертите предупредуваат дека светот сè уште не е излезен од „опасната зона“. Глобалните нафтени резерви се во алармантна состојба. Американското Министерство за енергетика пријави пад на комерцијалните резерви за 8,3 милиони барели во само една недела.
Уште позбунувачки е извештајот на Меѓународната агенција за енергетика (ИЕА), според кој стратешките резерви на развиените економии се намалиле за 163 милиони барели од почетокот на кризата. Ова е најниското ниво на залихи регистрирано по декември 1990 година.
Прогнози за 2026 година
ИЕА предвидува дека високите цени во изминатиот период ќе доведат до забавување на глобалната побарувачка за нафта во текот на 2026 година. Иако мирот меѓу Вашингтон и Техеран носи олеснување, целосното закрепнување на енергетскиот систем ќе биде бавно поради исцрпените капацитети и потребата од долготрајна обнова на довербата на пазарите.
Наредните недели ќе бидат пресудни. Ако деблокадата продолжи без инциденти, аналитичарите очекуваат трајно стабилизирање на цените на нивоата од пред војната.