Европарламентот го усвои извештајот за Македонија: Потврдени барањата за уставни измени и отворање на архивите на УДБА
Европскиот парламент на денешната пленарна седница во Стразбур со мнозинство гласови го одобри Извештајот за напредокот на Македонија за 2025 година. Резолуцијата доби поддршка од 411 европратеници, додека 120 беа „против“, по претходна остра дебата за условите поврзани со преговарачката рамка и историските спорови со Бугарија.
Отфрлен амандманот на известувачот Вајц
Клучен момент на гласањето беше одбивањето на амандманот 3, поднесен од самиот известувач Томас Вајц. Тој побара бришење на контроверзниот став 73, со цел од текстот да се исфрли директното споменување на Вториот протокол од Договорот за добрососедство со Бугарија. Сепак, со 338 гласа „за“, европратениците одлучија овој став да остане во финалниот текст.
Со ова, Европарламентот официјално ја повикува Историската комисија да испорача „опипливи резултати“ базирани на автентични документи, во согласност со протоколите со Софија, притоа афирмирајќи го концептот на „заедничка историја“.
Уставните измени остануваат неизбежен услов
Во извештајот јасно е дефинирано дека Македонија мора да ја исполни обврската за уставни измени со цел вклучување на малцинствата во Преамбулата. Потврден е ставот на Советот на ЕУ дека следната меѓувладина конференција ќе биде закажана веднаш штом Скопје го реализира овој чекор.
Архивите на УДБА и заштита на бугарските споменици
Документот содржи и неколку специфични барања кои се однесуваат на минатото и културното наследство:
- Отворање на досиејата: Се бара итно отворање на архивите на поранешните југословенски тајни служби УДБА и КОС, кои се наоѓаат во Македонија и Србија.
- Културно наследство: Се осудува секој обид за уништување или замена на историски артефакти, со посебен акцент на зачувување на автентичните бугарски натписи во земјава.
Стратешки проекти и владеење на правото
Покрај историско-политичките прашања, извештајот нотира недоволен напредок во клучните реформски области. Европратениците ја нагласија стратешката важност на Коридорот VIII и ја поддржаа изградбата на железничкиот тунел со Бугарија. Дополнително, Скопје се повикува доследно да ги спроведува одлуките на Европскиот суд за човекови права (ЕСЧП).
Усвојувањето на овој извештај е јасен сигнал од Брисел дека македонскиот пат кон ЕУ останува строго условен со договорите со соседите и внатрешните уставни промени.