Нов неуспех на македонско-бугарската историска комисија: Молк за Груев, отфрлен предлог за антифашизмот
Последниот состанок на заедничката мултидисциплинарна експертска комисија за историски и образовни прашања меѓу Бугарија и Северна Македонија, одржан на 5 и 6 ноември во Скопје, заврши без какви било конкретни резултати, објави бугарската агенција БГНЕС.
Бугарската страна повторно предложила заедничко одбележување на годишнината од смртта на Дамјан Груев, со оглед на тоа што во декември 2026 година се навршуваат 120 години од смртта на револуционерот, личност значајна и за бугарската и за македонската историја. Сепак, иницијативата не добила одговор од македонските претставници.
Наместо тоа, македонската страна презентирала претходно подготвен текст за заедничко одбележување на отпорот против антисемитизмот, фашизмот и националсоцијализмот, кој започнал во двете земји во 1941 година. Бугарските претставници го отфрлиле предлогот, тврдејќи дека овој отпор се одбележува низ цела Европа и не треба да се ограничува на билатерална иницијатива.
Бугарските претставници, исто така, повторно не успеале да постигнат договор со македонските колеги за претставувањето на Охридската архиепископија во учебниците по историја.
Петти состанок без резултати, притисок од Брисел
Ова е петти состанок на комисијата во 2026 година. Бугарските историчари уште еднаш потсетиле на очекувањата на Европскиот парламент и Европската комисија за постигнување јасни и опипливи резултати.
Во извештајот на Европскиот парламент се нагласува дека препораките на комисијата мора да се засноваат на објективни, автентични и документирани историски извори, како и на научно толкување на фактите и личностите од заедничката историја. Извештајот на Европската комисија, пак, забележува дека помеѓу септември 2025 и март 2026 година биле одржани четири состаноци без никакви конкретни резултати.
„Ова е уште еден доказ за продлабочувањето на стагнацијата во работата на телото, кое требаше да помогне во надминување на историските противречности и градење добрососедски односи меѓу двете земји”, оценува БГНЕС.
Комисијата — производ на Договорот од 2017
Заедничката мултидисциплинарна експертска комисија е основана врз основа на член 8, став 2 од Договорот за пријателство, добрососедство и соработка меѓу Бугарија и поранешна Република Македонија, потпишан на 1 август 2017 година во Скопје. Нејзина задача е да ги испитува историските и образовните прашања, да придонесува за објективното претставување на заедничката историја во учебниците и да развива препораки за заедничко одбележување на заеднички историски настани и личности.
Следниот состанок е закажан за почетокот на декември во Софија.