Скриените корени на конфликтот од 2001: Зошто се премолчуваат досието „Антиќ“ и клучната улога на Гзим Острени?

Иако во јавниот дискурс воениот конфликт од 2001 година најчесто се анализира низ призмата на неговиот завршеток и потпишувањето на Охридскиот рамковен договор, вистинската историска вистина бара враќање на самиот почеток. Прашањата кој реално го иницираше конфликтот, со каква позадинска цел и дали воопшто имаше реална потреба од војна, сè уште остануваат без целосен и објективен институционален одговор.

Љубчо Георгиевски како тогашен премиер укажува на тоа дека за целосно расчистување на македонската 2001 година, неопходно е отворање на неколку клучни и сè уште табу-теми.

Мистеријата зад досието „Антиќ“

Една од клучните алки за разбирање на настаните што му претходеа на вооружениот конфликт е расветлувањето на таканареченото досие „Антиќ“. Ова безбедносно-разузнавачко досие со години се споменува во политичките и безбедносните кулоари како документ што содржи одговори за задкулисните игри, домашните и странските влијанија, како и за политичките договори што се одвиваа далеку од очите на јавноста пред да пукне првата пушка, се вели во реакцијата на поранешниот премиер Георгиевски.

Трансформацијата на Гзим Острени: Од југословенски офицер до шеф на ОНА

Љубчо Георгиевски ја нагласува и втората клучна точка во анализите, а тоа е улогата и профилот на Гзим Острени – генерал-мајор и поранешен началник на Генералштабот на ОНА. Неговата биографија отвора низа прашања за континуитетот на воените и безбедносните структури од поранешниот систем.

Острени, кој во поранешна Југославија ја извршуваше функцијата командант на Територијалната одбрана за цела југозападна Македонија, во 2001 година се појави како главен воен стратег и врховен командант на паравоената ОНА. Парадоксално, и покрај неговата централна воена улога во конфликтот, во поновата политичка реторика и историски наративи кај албанскиот политички блок, неговото име сè почесто се маргинализира и речиси целосно се изоставува.

Отворањето на овие прашања останува суштинска потреба за македонското општество, со цел историјата од 2001 година да се ослободи од политичките митови и да се соочи со фактите за тоа како, зошто и за чии интереси беше вовлечена државата во воен конфликт, се вели во реакцијата на поранешниот премиер и лидер на ВМРО-Народна партија, Љубчо Георгиевски.