НОВ ПЛАН ЗА ЕУ-ИНТЕГРАЦИЈА: Членство по фази и пристап до европскиот пазар пред официјалниот прием
Европската Унија разгледува нов, флексибилен модел за проширување кој би ставил крај на децениското чекање на „се или ништо“. Наместо класичниот процес каде полноправното членство е единствената награда на крајот од патот, новиот концепт предвидува интеграција во повеќе фази, овозможувајќи им на земјите од Западен Балкан и Украина опипливи придобивки многу порано.
Реформи во замена за секторски пристап
Според неформалниот документ („non-paper“), објавен од медиумската платформа „Table.Media“, идејата е државите кандидати да добиваат пристап до одделни сектори на ЕУ веднаш штом ќе ги исполнат потребните услови. Овој пристап е директен одговор на „заморот од реформи“ во регионот, со цел да се одржи политичката волја и довербата на граѓаните преку видливи резултати.
Постепеното вклучување би ги опфатило клучните столбови на заедничкиот европски пазар:
- Енергетика: Пристап до енергетските мрежи и заедничка трговија со струја;
- Дигитализација: Интеграција во единствениот дигитален простор на ЕУ;
- Транспорт: Вклучување во главните логистички и транспортни текови;
- Мобилност: Олеснување на движењето за младите и поефикасни гранични процедури.
Порака од Братислава: Поголема флексибилност, но иста цел
Планот беше презентиран од австриската министерка за надворешни работи, Беате Мајнл-Рајзингер, на состанок во Братислава со претставници на Западен Балкан и групата „Пријатели на Западен Балкан“. Австрискиот предлог сугерира дека патот до Брисел треба да биде пофлексибилен, вклучувајќи ја и можноста одредени одлуки за меѓучекорите во Унијата да се носат со квалификувано мнозинство, со што би се избегнале честите блокади со вето.
Кос: Проширувањето е приоритет, но реформите се клучни
На иста линија е и новата еврокомесарка за проширување, Марта Кос. На состанокот на Советот на ЕУ во Брисел на 11 мај, таа потврди дека Унијата сериозно размислува за промени во правилата за прием на нови членки со цел да се забрза процесот кон Западен Балкан и Украина.
„Има место за сите во ЕУ, а проширувањето останува наш врвен приоритет. Сепак, динамиката на напредокот и понатаму ќе зависи првенствено од суштинските реформи што ги спроведуваат самите земји кандидати“, изјави Кос.
Овој нов пристап сигнализира дека Брисел конечно ги препознава геополитичките ризици од долгото чекање и се обидува да понуди „интеграција пред членство“ како моќна алатка за стабилизација на регионот.