40 ГОДИНИ ОД ЧЕРНОБИЛ: Светот се потсетува на нуклеарниот пекол додека војната во Украина активира нови аларми

Украина утре, на 26 април, ја одбележува четиридецениската годишнина од најголемата цивилна нуклеарна катастрофа во историјата. Но, наместо само во тишина да се оддаде почит на жртвите, годинашната комеморација поминува во знакот на сериозна загриженост: војната и новите оштетувања на заштитните објекти повторно го претворија Чернобил во глобална безбедносна закана.

Ноќта кога светот занеме: Реакторот 4 излезе од контрола

Катастрофата започна во 1:23 часот на 26 април 1986 година, кога за време на безбедносен тест во тогашната советска централа, реакторот број четири експлодираше поради серија дизајнерски пропусти и човечки грешки.

• Ширење на радијацијата: Нуклеарното гориво гореше повеќе од десет дена, исфрлајќи радиоактивен облак кој ја прекри Источна и Централна Европа.

• Молкот на Москва: Првото официјално признание од советските власти дојде дури на 30 април, откако шведските научници регистрираа екстремно ниво на радијација во Скандинавија.

Билансот на „Ликвидаторите“

Бројките за жртвите и денес се предмет на дебата. Околу 600.000 луѓе, познати како „ликвидатори“, беа директно изложени на радијација при обидите да се заузда пожарот и да се запечати местото. Иако официјалните статистики варираат, независните проценки говорат за десетици илјади смртни случаи како долгорочна последица од изложеноста.

НОВИ РИЗИЦИ: Војната и инцидентот со рускиот дрон

Четири децении подоцна, „Зоната на исклучување“ повторно е воена зона. Руската окупација на централата во 2022 година беше само почеток на новите стравувања.

Алармантно: Инцидентот од февруари 2025 година, кога руски дрон го оштети заштитниот објект (саркофагот) околу реакторот, откри дека безбедноста на локацијата е сериозно нарушена. И покрај итните поправки, извештаите укажуваат дека заштитната структура не е целосно обновена, што остава простор за нови радиоактивни протекувања.

Зона на духови и природен резерват

Денес, површина од 4.800 квадратни километри останува непогодна за живот.

• Припјат: Некогашниот модерен град со 48.000 жители сега е „град на духови“.

• Природа: Парадоксално, во отсуство на луѓе, областа се претвори во природен резерват каде дивите животни го преземаат напуштениот простор.

Според научните проценки, делови од зоната околу Чернобил нема да бидат безбедни за населување во следните илјадници години. Годишнината е само суров потсетник дека нуклеарната неодговорност и воените дејствија во близина на вакви капацитети се рецепт за катастрофа што не познава граници.