„Политико“: Српските власти тестирале звучни топови врз животни по протестите во Белград

Српски официјални документи укажуваат дека администрацијата на претседателот Александар Вучиќ спровела експерименти со моќни звучни уреди, познати како „звучни топови“, околу две недели по антивладиниот протест во Белград кој, според демонстрантите, бил прекинат од силен и разорен звучен удар, пишува „Политико“.

Станува збор за уреди за далекусежна акустика (LRAD), кои формално се претставуваат како средства за комуникација на големи растојанија, но при употреба од близина можат да предизвикаат оштетување на слухот, како и симптоми како главоболка, вртоглавица и мачнина.

На 15 март 2025 година, за време на еден од најмасовните протести во Србија, ненадеен и исклучително силен звук се проширил по главниот булевар во Белград, предизвикувајќи паника меѓу присутните. Дел од демонстрантите побарале лекарска помош, пријавувајќи мачнина, повраќање, главоболки и вртоглавица. Според нив, звукот наликувал на „група моторџии“ или „локомотива што оди директно кон нив“.

Иако владата негираше дека користела звучни топови, таа најави истрага. Документи до кои дошол „Политико“ покажуваат дека во рамки на таа истрага биле спроведени тестирања врз животни, организирани од Безбедносно-информативната агенција (БИА) и едно владино министерство. Целта, според документите, била да се утврди дали симптомите што ги опишале демонстрантите одговараат на ефектите од LRAD-уредите, за кои српските власти претходно признале дека се во посед на полицијата.

Околу две недели по протестите, српски и руски разузнавачки експерти собрале група кучиња на тест-полигон на БИА за да го испитаат „влијанието на емисионите уреди врз биолошки објекти“. Кучињата биле избрани поради нивната висока чувствителност на акустични ефекти.

Животните биле изложени на два модели на LRAD – LRAD 100X MAG-HS и LRAD 450XL, произведени од калифорниската компанија „Џенесис“, на растојанија од 200, 150, 100, 50 и 25 метри. Според техничките спецификации, овие уреди можат да емитуваат звук до 150 децибели, што е споредливо со звук од млазен мотор при полетување.

Документите укажуваат и дека тестирањата можеби биле спроведени без законски дозволи. Српското Министерство за земјоделство, шумарство и водостопанство соопшти дека никогаш не добило барање за одобрување експерименти врз животни од ваков тип, ниту било донесено решение за нивно спроведување.

Адвокатот за човекови права Данило Ќурчиќ изјави дека кучињата биле „подложени на експерименти или злоупотреба“, што е спротивно на Законот за благосостојба на животните. Тој потсети дека српските закони бараат ваквите експерименти да бидат однапред одобрени од надлежни институции и етички комисии и изрично забрануваат тестирање оружје и воена опрема врз животни.

Опозицискиот политичар Радомир Лазовиќ оцени дека тестирањата се „дел од кампањата на Александар Вучиќ за прикривање на употребата на звучни топови против сопствениот народ за време на мартовските протести“.

„Илјадници луѓе директно ги почувствуваа силните ефекти на ова сонечно оружје“, изјави Лазовиќ.

Од друга страна, во извештајот на руската ФСБ се наведува дека за време на тестирањата „биолошките објекти (кучињата) не покажале знаци на непријатност или промени во однесувањето“. Според документот, животните биле прегледани и три дена по тестовите, без утврдени здравствени последици.