ТЕХНОЛОШКА ОФАНЗИВА НА БРИСЕЛ: ЕУ инвестира 30 милијарди евра во седум мегафабрики за вештачка интелигенција

Европската унија објави амбициозен тендер за изградба на седум мегафабрики за вештачка интелигенција (AI), проект вреден 30 милијарди евра. Целта на оваа иницијатива е драматично забрзување на развојот на европските AI модели и намалување на огромниот технолошки јаз во однос на САД и Кина.

За домаќинство на овие центри аплицираа 18 земји-членки, но Европската комисија ќе избере само седум најквалитетни проекти кои ќе станат јадрото на новиот европски дигитален суверенитет.

Суперкомпјутери за обука на најнапредните модели

Проектот, кој првично беше најавен од претседателката на ЕК, Урсула фон дер Лајен, предвидува изградба на три големи центри (со до 100.000 специјализирани чипови) и четири помали. Овие „мегафабрики“ всушност претставуваат огромни центри за податоци со суперкомпјутери наменети исклучиво за обука на вештачка интелигенција.

Финансиската конструкција е поделена на три дела:

• 5 милијарди евра од буџетот на ЕУ;
• 5 милијарди евра од земјите-домаќини;
• 20 милијарди евра од приватниот сектор.

Трка меѓу европските метрополи

Германија, Италија, Шпанија, Португалија и Грција се главните конкуренти за трите најголеми капацитети. Франција, Полска, Финска, Данска и Чешка се натпреваруваат за помалите проекти. Хрватска, заедно со неколку други земји, во овој процес учествува како дел од пошироки конзорциуми.

Победниците ќе бидат објавени на почетокот на 2027 година, а првите мегафабрики треба да станат оперативни до средината на 2028 година.

Европа на дното на глобалната AI мапа

Податоците на Универзитетот Стенфорд се немилосрдни: 60% од напредните AI модели доаѓаат од САД, 30% од Кина, додека уделот на Европа е под 5%. Брисел смета дека постојната инфраструктура е недоволна за развој на конкурентен екосистем.

Сепак, планот не е без предизвици. Иако целта е суверенитет, Европа во првата фаза ќе остане целосно зависна од американските гиганти за чипови како „Нвидија“ (Nvidia) и „АМД“ (AMD), бидејќи на стариот континент моментално нема производство на овие клучни компоненти.

Енергетскиот отпечаток и одржливоста

Покрај геополитичките прашања, мегафабриките отвораат и сериозни еколошки дилеми. Овие центри трошат енормни количини електрична енергија и вода за ладење. Европската комисија нагласува дека приоритет ќе имаат проектите со највисоки стандарди за енергетска ефикасност, забрана за дизел генератори и примена на обновливи извори на енергија.

И покрај одредената неизвесност околу финалното буџетирање, Брисел порачува дека ова е „одлучувачкиот воз“ за Европа во глобалната трка за вештачка интелигенција.