Европскиот парламент бара итна политичка волја за уставните измени во Северна Македонија

Известувачот за Северна Македонија во Европскиот парламент, Томас Вајц, повика на итна политичка волја за надминување на застојот околу усвојувањето на уставните измени, оценувајќи дека напредокот во клучните реформи – владеење на правото, судство и борба против корупцијата – останува недоволен. Нацрт-извештајот за Северна Македонија за 2025 година ќе биде претставен пред Комитетот за надворешни работи (AFET) на 26 февруари.

„Нема простор за двосмисленост”

Во образложението на нацрт-извештајот, Вајц нагласи дека не е постигнат напредок во однос на уставните измени поради загриженоста од можни натамошни блокади на билатерална основа. Тој повика на зголемена политичка волја од двете страни за надминување на ќорсокакот.

„Во време на длабоки геополитички промени – особено агресивната војна на Русија против Украина, невидената неизвесност околу иднината на трансатлантскиот сојуз и пошироките закани за меѓународниот поредок заснован на правила – од суштинско значење е Европа да остане обединета. Нема простор за двосмисленост”, порача Вајц.

Европратеникот истакна дека геополитичката позадина може да отвори можности за нов импулс и забрзување на пристапниот процес, но предупреди дека тој во сите околности ќе остане заснован на заслуги и цврсто поврзан со напредокот во фундаменталните принципи, особено владеењето на правото.

Повик до Европскиот совет за јасен сигнал

Нацрт-извештајот го повикува Европскиот совет „јавно и недвосмислено да ја сигнализира својата намера брзо и безусловно да донесе позитивна одлука за премин во следната фаза од преговорите за пристапување со Северна Македонија”, откако ќе бидат исполнети условите утврдени во заклучоците од 18 јули 2022 година. Во документот се зема предвид и Договорот за добрососедство, пријателство и соработка со Бугарија од 2017 година.

Реформите – клучен предуслов

Вајц оцени дека и покрај одредени позитивни случувања, напредокот во агендата за реформи поврзана со ЕУ останува недоволен во клучните области.

„Унапредувањето на реформите за владеење на правото не е само од суштинско значење за приближување кон членството во ЕУ – тоа е клучно и за зајакнување на демократските институции кои ефикасно им служат на сите граѓани”, нагласи тој, додавајќи дека одржливиот пат кон членство зависи од „враќање на јавната доверба преку решителни реформи, силни и независни медиуми, конструктивна меѓупартиска соработка и ефикасен парламентарен надзор”.

Загриженост за корупцијата, медиумите и судството

Нацрт-извештајот идентификува повеќе области на загриженост:

• Корупција: Не е постигнат никаков напредок во спречувањето и борбата против корупцијата, која останува широко распространета
• Судство: Независноста на судовите и обвинителите, како и напорите за зајакнување на владеењето на правото, не напредувале доволно
• Медиуми: Со загриженост се забележува концентрацијата на медиумската сопственост и дезинформативните кампањи што ги доведуваат во прашање демократските вредности и евроинтеграцијата
• Политичко финансирање: Се бара поголема транспарентност во финансирањето на политичките партии и политичкото рекламирање
• Малцинства: Се нагласува потребата од подобрување на состојбата на немнозинските заедници, вклучително и употребата на јазиците

Позитивни оценки за регионалната поврзаност

Извештајот ги поздравува достигнувањата во изградбата на Коридорите 8 и 10 од Трансевропската транспортна мрежа (TEN-T), но посочува дека се потребни повеќе инвестиции во транспортот, енергетската инфраструктура и законодавството за животна средина. Се повикува и на доследна посветеност на дијалогот и соработката со соседните земји заради зајакнување на регионалната стабилност.

Следни чекори

Нацрт-извештајот, кој Вајц го опишува како „почетна точка за преговори”, ќе биде претставен пред AFET на 26 февруари, а амандмани можат да се предложат до 6 март. Следуваат преговори со сите политички групи во март и април, гласање во Комитетот AFET во мај и пленарно гласање пред летната пауза на Европскиот парламент.

„Северна Македонија ја има мојата целосна поддршка на нејзиниот пат кон ЕУ. Со нетрпение очекувам да изградам стабилно, конструктивно, проевропско, продемократско и проширувачко мнозинство за извештајот”, заклучи Вајц.