Дипломатска офанзива во Персискиот Залив: САД и Иран пред договор за отворање на Ормускиот Теснец

Вашингтон и Техеран се на чекор до постигнување историски договор кој би значел повторно отворање на стратешкиот Ормуски Теснец. Иако високи американски претставници потврдуваат дека преговорите се во финална фаза, претседателот Доналд Трамп порача дека нема намера да „брза“ со потпишувањето сè додека не бидат прецизирани и последните детали.

Американскиот државен секретар Марко Рубио, кој во моментов престојува во Индија, изрази голем оптимизам дека дипломатското решение е на дофат. „Мислевме дека вести ќе имаме уште синоќа, можеби денес. Уверен сум дека евентуалниот договор ќе биде позитивен“, изјави Рубио.

Пазарите реагираат, нафтата во пад

Самата најава за можен пробив во преговорите веднаш ги „здрма“ светските берзи. Цената на суровата нафта падна на најниско ниво во последните две недели, при што глобалниот репер „брент“ забележа пад од околу шест проценти, што ја рефлектира надежта на пазарите за нормализација на протокот на енергенси.

Трамп: „Односите стануваат попрофесионални“

Во својот карактеристичен стил, Трамп преку социјалните мрежи оцени дека комуникацијата со Техеран станува „попродуктивна“, но постави јасна „црвена линија“ – Иран не смее да поседува нуклеарно оружје. Тој нагласи дека американската блокада на Ормускиот Теснец ќе остане во сила сè до моментот на официјално потпишување на договорот.

Спорните точки и незадоволството во Вашингтон

Сепак, рамковниот договор веќе наидува на отпор кај дел од безбедносните кругови во САД. Имено, предлогот засега не го опфаќа иранскиот ракетен арсенал, ниту содржи експлицитна забрана за збогатување ураниум – прашања кои Трамп претходно ги означи како клучни.

Од иранска страна, пак, преовладува претпазливост. Новинската агенција „Тасним“ објави дека нацрт-договорот може да пропадне доколку Вашингтон не се согласи на одмрзнување на иранските финансиски средства, барање кое Белата куќа засега го одбива.

Што содржи нацрт-планот?

Според извори на „Аксиос“, предложениот договор предвидува:

• Продолжување на прекинот на огнот за дополнителни 60 дена;
• Повторно отворање на Ормускиот Теснец за меѓународен сообраќај;
• Ослободување од високо збогатениот ураниум од страна на Иран;
• Прекин на конфликтот меѓу Израел и Хезболах во Либан (точка која сè уште е неизвесна поради позицијата на Израел).

Иранскиот претседател Масуд Пезешкијан потврди дека Техеран е подготвен да му гарантира на светот дека нуклеарната програма нема воена цел, во замена за стабилност и олеснување на економските санкции кои ја гушат земјата.