Два тешки инциденти со тротинети за осум дена – законот постои, но на улица не се гледа

Две сообраќајни несреќи со електрични тротинети во Скопје во рок од само осум дена, во кои две лица завршија во болница со тешки повреди, повторно го отворија прашањето – дали проблемот е во тоа што законот не постои или во тоа што не се почитува. Одговорот е јасен: Македонија има детална регулатива, но реалноста на улиците е сосема поинаква.

Два случаи, две тешки повреди, без санкции

На 18 март, на велосипедска патека кај автобуска постојка на улицата „11 Октомври”, електричен тротинет удрил во 59-годишна жена, која била пренесена во болница со тешки телесни повреди. Возачката избегала од местото на настанот.

Осум дена подоцна, на улицата „15 Корпус”, во судир меѓу автомобил и електричен тротинет тешко бил повреден 37-годишен скопјанец. И во овој случај, другата страна го напуштила местото на несреќата.

Што вели законот

Електричните тротинети во Македонија не се нерегулирана зона. Тие се уредени во Законот за безбедност на сообраќајот на патиштата, кој содржи посебно поглавје „Сообраќај на електрични тротинети”. Тротинетот е дефиниран како посебна категорија возило – не како класично моторно возило, туку како посебен учесник во сообраќајот со свои правила.

Каде смее да се вози

Возачот е должен да се движи по велосипедска патека или лента, а ако тие не постојат – по пешачка патека или друга површина наменета за пешаци. Законот не ги праќа тротинетите на коловозот, туку на велосипедските патеки, а кога ги нема – директно меѓу пешаците.

Ограничувања на брзината

Шест километри на час е практично брзина на побрзо одење – не на „летање” низ тротоар.

Возраст и дозвола

• Минимална возраст: 14 години
• Нема обврска за возачка дозвола
• Забрането е превезување друго лице (глоба 50 евра)

Заштитна опрема

Законот пропишува носење заштитен шлем, но казната од 50 евра е експлицитно врзана само за неносење рефлектирачки елек во услови на намалена видливост – што е една од слабите точки на регулативата: обврската постои, но казнената тежина не е доволно јасна.

Забрана за електронски уреди

Од септември 2025 во сила се и дополнителни измени со кои на возачот му е забрането за време на возењето да користи:

• Слушалки во двете уши
• Мобилен телефон
• Таблет, смарт часовник или друг електронски уред

Глобата за овој прекршок изнесува 50 евра.

Преглед на казните

Законот постои – контролата не

Проблемот не е во отсуството на правила. Законот јасно забранува брзо возење по пешачка површина, превезување патник, возење со слушалки или телефон, а малолетник под 14 години воопшто не смее да управува тротинет.

Но реалноста во Скопје е сосема поинаква: тротинети се возат по тротоари со брзина далеку над законскиот лимит, често без кациги, без основно внимание, а по несреќа – некои возачи едноставно бегаат.

„Полурешен“ проблем

Во сегашната поставеност, електричниот тротинет е правно препознаен, но урбано и контролно останува полурешен проблем. Кога има велосипедска патека, правилото е јасно. Кога нема, законот го префрла тротинетот на пешачка површина – токму таму каде што ризикот за пешаците е најголем.

Кога на тоа ќе се додадат слаба контрола, недисциплина и брзина, резултатот не е модерна урбана мобилност, туку конфликт на тротоар, патека и улица кој сè почесто завршува во болница.