Последна рунда преговори САД–Иран во Женева: Дипломатија или војна?
Иран и САД денеска ја одржуваат клучната рунда индиректни разговори во Женева, со цел решавање на долгогодишниот нуклеарен спор и избегнување нова воена ескалација, во услови на најголемо американско воено засилување на Блискиот Исток од инвазијата на Ирак во 2003 година.
Кушнер и Виткоф наспроти Аракчи
Специјалниот претставник на САД, Стив Виткоф, и зетот на американскиот претседател Доналд Трамп, Џаред Кушнер, ќе присуствуваат на индиректните разговори со иранскиот министер за надворешни работи, Абас Аракчи, потврди американски функционер за Ројтерс (Reuters). Преговорите, кои се продолжение на дискусиите во Женева минатата недела, ги посредува министерот за надворешни работи на Оман, Бадр Албусаиди.
Во средата навечер, Аракчи и Албусаиди разговарале за предлозите што Иран ќе ги изнесе за постигнување договор, а во четвртокот наутро оманскиот посредник требало да се сретне со американскиот преговарачки тим за да ги пренесе иранските ставови и да ги слушне американските позиции.
Трамп: Рок од 10 до 15 дена
Претседателот Трамп во својот говор за состојбата на Унијата пред Конгресот изјави дека неговата преференција е проблемот да се реши дипломатски, но дека нема да дозволи Техеран да поседува нуклеарно оружје.
На 19 февруари, Трамп беше уште подиректен: „Иран мора да постигне договор за 10 до 15 дена, во спротивно ќе се случат навистина лоши работи.”
Потпретседателот Џ.Д. Венс ја засили оваа порака: „Иран не може да има нуклеарно оружје. Тоа би била крајната воена цел, ако тоа е патот што Трамп го избрал”, рече Венс за Фокс њуз (Fox News).
Иран нуди отстапки, но бара признавање на правото за збогатување
Иранскиот министер Аракчи изјави дека неговата земја се стреми кон фер и брз договор, но повтори дека Техеран нема да се откаже од правото на мирнодопска нуклеарна технологија.
„Договор е на дофат, но само ако дипломатијата има приоритет”, напиша Аракчи на платформата X.
Според Ројтерс, Техеран нуди нови отстапки во замена за укинување на санкциите и признавање на правото да збогатува ураниум, обидувајќи се да избегне нов американски напад. Сепак, двете страни остануваат длабоко поделени – дури и околу обемот и редоследот на евентуалното олеснување на санкциите, потврди висок ирански функционер.
Балистичките ракети – дополнителна пречка
Американскиот државен секретар Марко Рубио посочи дека одбивањето на Иран да разговара за својата програма за балистички ракети претставува сериозен проблем.
„Ракетите се дизајнирани исклучиво да ја нападнат Америка и претставуваат закана за регионалната стабилност. Ако не можете да постигнете напредок во нуклеарната програма, ќе биде тешко да се постигне напредок и во балистичките ракети”, изјави Рубио за новинарите во Сент Китс.
Најголемо воено засилување од 2003 година
САД собираат огромна воена сила на Блискиот Исток – најголемото распоредување во регионот од инвазијата на Ирак пред повеќе од две децении. Во јуни минатата година, САД му се придружија на Израел во напаѓањето на иранските нуклеарни постројки, а Иран се закани дека ќе возврати жестоко доколку повторно биде нападнат.
Цените на нафтата пораснаа во четвртокот, бидејќи инвеститорите проценуваа дали разговорите би можеле да спречат конфликт кој ризикува прекини во глобалното снабдување, иако добивките беа ограничени од зголемувањето на американските залихи на сурова нафта.
Хамнеи пред најтешката криза
Во Иран, врховниот лидер ајатолахот Али Хамнеи се соочува со најтешката криза во неговиот 36-годишен мандат. Економијата се бори под товарот на заострените санкции, а обновените протести по големите немири и крвавото задушување во јануари дополнително ја дестабилизираат внатрешната сцена.
Се очекува и шефот на Меѓународната агенција за атомска енергија (МААЕ), Рафаел Гроси, да биде присутен во Женева за време на разговорите и да комуницира со двете страни, како што направи и минатата недела.